Պետք է նոր դեմք, նոր մոտեցում
Հարցազրույց «Ժառանգություն» կուսակցության նախագահ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի հետ:
-Երեկվա Ձեր հրապարակած կոչ- նամակը վստա՞հ եք, որ ուշադրության կարժանանա, հատկապես, որ դրանում նշված հիմնադրույթները տարբեր առիթներով մերժվել են, առնվազն վերջին կետն ամբողջությամբ մերժվել է «Ընտրական օրենսգրքի» քննարկումների ժամանակ:
-Ես չպիտի որոշեմ, թե գործող նախագահը, կամ իշխող կուսակցությունն իր ներկայացուցիչներով ինձ լսելու է, թե ոչ: Կարեւորն այն է, որ մենք ողջունում ենք վերջին շրջանում մեր իշխանավորների շատ գեղեցիկ ելույթները՝ Բրյուսելում, Երեւանում, առ այն, որ մեր երկիրը վերջապես պետք է ունենա ազատ եւ արդար ընտրությունների կամք, հանձնառություն, որ պետք է բաժանել բիզնեսն ու գործարարությունը իշխանությունից, եւ շատ գեղեցիկ ձեւով խոստովանում են, որ կա այդ վիհը` արտահայտված բառերի եւ իրականության միջեւ:
Իրենք ասում են, որ այո, լուծելու են այդ հարցը: Դրան ի պատասխան ես որպես քաղաքացի եւ որպես «Ժառանգության» ներկայացուցիչ մատնանշել եմ, որ ազատ եւ արդար ընտրությունների անցկացման հարցը պետք է լուծվի նույն քաղաքական կամքի, քաղաքական հանձնառության համապատասխան, որպեսզի ի վերջո մենք ունենանք այն ընտրությունները, որին արժանի է մեր երկիրն ու ժողովուրդը:
Բայց երբ արդեն պատասխանն այն է, որ սա նախընտրական ճառ է, պոպուլիստական մոտեցումներ են, սա մի փոքր ինձ մտահոգում է, որովհետեւ նույն բանը նրանք ասում են, երբ հակափաստարկ չկա։ երբ քաղաքական ուժ եւ պարկեշտություն չկա ընդունելու այն պարզ ճշմարտությունը, որը գիտի մեր շարքային քաղաքացին:
Եթե պոպուլիստական է համարվում ժողովրդի ձայնը բարձրացնելը, ուրեմն թող այդ պիտակները մեզ ներկայացնեն։ Իրենք պետք է ընդունեն, որ սրանք շատ սովորական կետեր են, որեւէ օրիգինալ միտք չկա այստեղ, մեր ժողովուրդը գիտի, թե պետական ռեսուրսը օգտագործվում է հատվածական, կուսակցական եւ քաղաքական նպատակներով:
Դա ֆինանսական ռեսուրսն է, հանրային ռեսուրսն է` շենքերը, տարածքները, քարոզչական միջոցները, քաղաքական քարոզչությունն է տարբեր կուսակցությունների կողմից տարվող: Կամ մենք հայելու մեջ նայում ենք եւ ասում ենք` սրանք մեր ախտն են, եւ կամ ախտորոշում ենք եւ այն վերացնում ազատ, արդար ընտրություների միջոցով, եւ դրանով իսկ հաղթահարում անդունդը` գեղեցիկ խոսքի եւ կոշտ իրականության միջեւ:
Կամ էլ պետք է ընդունել, որ սրանք նախընտրական, Եվրոպային ուղղված բարձրագոչ հայտարարություններ են եւ որեւէ կապ չեն ունենալու առաջիկա ընտրական գործընթացների հետ: Ես հույս ունեմ, որ Սերժ Սարգսյանը ինքը պատասխան կտա համալիր կերպով, եւ գուցե ինքն էլ մի 15 կետ ավելացնի, քանի որ այդ ցուցակը մասնակի է, ամբողջական չէ:
-Առաջիկա նախագահական ընտրություններին որքանո՞վ է հավանական ձեր մասնակցությունը:
-Հայաստան վերադառնալը եւ գործունեություն ծավալելը, վայրիվերումներով ապրելը, եւ հերթական հուսախաբությունները նրա համար չէ, որ ես այս կամ այն պաշտոնը ստանձնեմ: Կարեւորն այն է, որ առաջիկա մեկ-երկու տարվա ընթացքում մեր երկիրը, իմ խորին համոզմամբ, ապրելու է մեծ փոփոխություններ՝ դրանք լինելու են թե ընտրական, թե հրապարակային, ցույց կտան առաջիկա ամիսները, եւ կոնկրետ իշխանության հանձնառությունը խոսքը գործի վերածելու ուղղությամբ:
Ես կարծում եմ, որ եթե լինեն ազատ, արդար եւ հավասար պայմաններով ընտրություններ, «Ժառանգությունը» մաս կկազմի նոր մեծամասնության, այսինքն՝ հայ ժողովրդին, որն այսօր ներկայացված է ընդդիմության կամ փոքրամասնության միջոցով, որը վերջապես կձեւավորի իրեն արժանի նոր կառավարություն:
Եւ այդ նոր ուժը, որը միայն «Ժառանգությունը» չէ, այլ ուժեր էլ են, նաեւ ենթադրում է քաղաքացիական հասարակության, երիտասարդության, ոչ կառավարական հատվածի մասնակցությունը։ Այդ նոր ուժը միասին կորոշի, թե ում թեկնածությունը, որ քայլը ՀՀ-ին կբերի նորարար, ստեղծագործական, համակարգված եւ հավաքական պատասխանատվությամբ օժտված հաղթանակ բերող այլընտրանքը:
Եթե ես կարող եմ օգտակար եւ մասնակից լինել այդ հաղթանակին տանող գործին, միայն ուրախ կլինեմ: Բնավ իմ կյանքի նպատակը չէ, որ իմ անվանումը անպայման լինի այդ քվեաթերթիկի վրա, անգամ «Ժառանգության» հետագիծը հակառակն է ցուցադրում, որ մենք պատրաստ ենք մեր «ես»ը, անունը, անվանումը վայր դնել, միայն թե կայանա այդ հզոր հավաքական ուժը, որ բերելու է հաջողության:
Ես չեմ բացառում, որ եթե ի վերջո պայմանները, իրավիճակները բերեն նրան, որ անհրաժեշտ լինի իմ ակտիվ մասնակցությունը, հանդես կգամ նաեւ որպես թեկնածու, թեեւ դա այսօր բնավ օրակարգային չէ։ Իհարկե, դա կլինի այժմեական եւ օրակարգային այս ընտրությունների անցկացման հաջորդ օրն իսկ:
-Այսինքն, այսօր հստակ որոշում, առաջադրվելո՞ւ եք, թե ոչ` չունեք:
-Ոչ: Նման որոշում չկա, իմ ընտանիքի եւ իմ անձնական նախընտրությունն է, որ մենք գտնենք մի երիտասարդ, մի նոր, աշխույժ դեմք, որի շուրջ կարող են համախմբվել Հայաստանի նախկին, ներկա ղեկավարները, ընդդիմախոսները, եւ մենք կունենանք նոր թեկնածու։ Ես ուզում եմ մասնակից լինել այդ նոր սերնդի հաղթանակի:
-Իսկ խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ ՀԱԿ-ի հետ համագործակցության եզրեր տեսնո՞ւմ եք:
-Մենք հարգում ենք բոլորի ինքնուրույն գործելու իրավունքը: Կարելի է նկատել, որ մեր արտախորհրդարանական գործընկերների մոտ կա առանձին գործելու, սեփական դերակատարումը կարեւորելու հատկություն, որը նույնպես արժանի է հարգանքի, որովհետեւ իրենք իսկապես հաջողել են զորաշարժի ենթարկել հասարակության մի զգալի հատված, դրա համար, ես կարծում եմ, վաղաժամ է որեւէ բան մաղթել:
Ինչպես անցյալում, այլնպես էլ այժմ «Ժառանգությունը» կնախընտրի համակարգված, համատեղ, միացյալ քայլեր, որոնք կբերեն իսկական հաղթանակի՝ քաղաքացու ինքնավստահության, սեփական ձայնի եւ մասնակցության մասով, բայց այս անգամ ես կարող եմ ավելացնել, որ ի տարբերություն 2007 թվականի, որ չկարողացանք ի վերջո համախմբվել, համատեղ ցուցակ կազմավորել եւ ամեն մեկը գնաց առանձին, նախընտրությունը ընդգծելով համատեղ լուծումների, «Ժառանգությունը» այլեւս մինչեւ վերջին ցայտնոտային պահը չի զոհաբերելու իր առանձին այլընտրանքը` հանուն սին միասնության:
-ՀՅԴ-ի հետ համագործակցությունն էլ կարծես հնարավոր եք համարում:
-Վերջին տարիների ընթացքում, թե մարդու իրավունքների եւ ժողովրդավարության (ազատ, չկեղծված ընտրություններ, մարտի 1), թե հայ-թուրքական արձանագրությունների եւ ԼՂՀ ճանաչման հարցերով, ընդդիմությունը` լինի «Ժառանգությունը», Դաշնակցությունը, ՀԱԿ-ը, թե այլ ընդդիմադիր գործընկերներ, հրաշալի հնարավորություն են ունեցել միասին կանգնել նույն հրապարակում, նույն պահանջներին հետամուտ, նույն օրակարգին միացնելով թե քաղաքացիական իրավունքի եւ արժանապատվության, թե ազգային շահի հետապնդման, թե ՀՀ ինքնիշխանության հրամայականը:
Ցավոք, տարբեր պատճառներով մեկ տեղ լինելու անհրաժեշտությունը իրականություն չի դարձել` տարբեր ուժեր գնացել են տարբեր նախընտրություններով, տարբեր պատճառներով, եւ ժողովուրդը զրկված է եղել համատեղ գործելու եւ իր ճակատագիրը համատեղ տնօրինելու ուղղությունից:
Դրա համար կարող եմ ասել, որ մենք ունենք նաեւ ընդհանրություններ ինչպես ՀՅԴ-ի, այնպես էլ արտախորհրդարանական մեր ընդդիմադիր գործընկերների հետ, բայց սրանք ձեւակերպումների, լոզունգների դաշտից չեն այլեւս, սրանք պետք է լինեն հավաքական պատասխանատվության եւ հավաքական գործունեության ուղենիշեր:
Եթե նույն մեթոդաբանությամբ շարունակենք, ինչպես անցյալում, ուրեմն կարելի է ենթադրել, որ ամեն մեկս գնալու ենք մեր ճանապարհով՝ մեկը կհայտնվի խորհրդարանում, մյուսը՝ ոչ, բայց Հայաստանում էական բան չի փոխվի:
Եթե ՀՀ-ում լինելու են փոփոխություններ, իսկ ես հավատացած եմ, որ լինելու են, ուրեմն քաղաքական ուժերի եւ քաղաքացիական հասարակության մեջ պետք է ձեւավորվի նոր հաղթական այլընտրանք, որը դուրս է անցած՝ գնացած շրջանակներից եւ առաջարկում է նոր սերնդի, Հայաստանի համար նորը, որը ժողովրդավարական է, քաղաքացիական է, ազգային է, եւ հիմնվում է շարքային քաղաքացու ակտիվության վրա:
-Ձեր լավատեսությունը որտեղի՞ց է գալիս. Ունե՞ք ինֆորմացիա, կանխատեսո՞ւմ եք, թե ...
-Հավատամք է` Աստծո տված կյանքի արժեւորման բանաձեւն է, եւ ես չեմ կարծում, որ մենք ունենք այն շռայլությունը` 20 տարի, կամ թեկուզ 5 տարի այսպես շարունակելու: Կարծում եմ, առաջիկա 5 տարիները առանցքային են լինելու մեր պետության որակի կազմավորման տեսակետից: Այսօր մեր երիտասարդության, քաղաքացիական հասարակության եւ որակի խնդիրն է դրված նժարի վրա, եւ ես հուսով եմ, որ նրանց որակը եւ մեր պետության որակը կհանձնի առաջիկա քննությունը: Այո, ես ընդունում եմ Ձեր հարցադրման սլաքը. սա ավելի շուտ քաղաքացիական հավատամքի պատասխան է, քան անցյալի քաղաքական հետագծի վրա հիմնված բանական, սթափ, զգոն գնահատական:
-Իսկ երբ ասում եք, որ երիտասարդի եք տեսնում նախագահի պաշտոնում, արդյո՞ք դրանով ըստ էության ակնարկում եք, որ 4-րդ նախագահի դերում չեք տեսնում Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին, կամ Սերժ Սարգսյանին:
-Ես ասել եմ, երբ հանդիպել եմ մեր երեք նախագահներին, որոնց նկատմամբ եղել եմ խիստ ընդդիմադիր` գնահատելով նրանց պետական ծառայությունը եւ թույլ տված մեծ սխալները թե արտաքին, թե ներքին քաղաքականության մեջ, եւ ասել եմ ուղղակի, որ այլընտրանքը պետք է լինի իրենցից դուրս, եւ խնդրել եմ, որ դա իրենք շատ սրտամոտ չընդունեն, եւ հիշաչար չլինեն. սա առարկայական անհրաժեշտություն է։
Ավելին, այն բանաձեւումը, որ առաջարկում եմ ապագայի համար` նոր դեմք, նոր ուժ, նոր այլընտրանք, նաեւ նրանցից ոմանց եմ առաջարկել, որ անհրաժեշտ է, որ անցյալ ունեցող եւ պետական ծառայություն մատուցած մեր նախագահները՝ պետական այրերը, լուծումներ գտնեն եւ առաջարկեն իրենցից դուրս:
Վերջապես մեր երեք նախագահներն էլ նախընտրական շրջանում ասել են. «եթե ես չլինեմ` չկա ազգային անվտանգություն, պետության ապագա եւ կայունություն»: Ես կարծում եմ, որ այդ պատճառաբանությունները մատնում են պետական այլընտրանք ստեղծելու իրենց անկարողությունը: Նախագահի առաջին պարտականությունը սեփական անձի, սեփական պաշտոնի սերնդափոխություն եւ այլընտրանք ապահովելն է: Եթե մեկը իրեն թույլ տա ասել, որ այլընտրանք չունի, ուրեմն պետությունն այդտեղ տապալվում է:
-Դուք այսօր տեսնո՞ւմ եք այդ այլընտրանքը՝ նոր սերնդի մեջ:
-Իհարկե տեսնում եմ: Թե արժեքային, թե մասնագիտական, թե քաղաքական, ինչու չէ նաեւ ղեկավարման:
-Իսկ ղեկավարելու համար փորձառություն պետք չէ՞, որը նաեւ գալիս է տարիքի հետ:
-Այո, ես համաձայն եմ, մեր աչքի առջեւ բազմաթիվ դեպքեր կան, երբ երիտասարդը առանց դպրոց անցնելու, ինքն իր ամբիցիան իրացնում է, տեղ է հասնում, եւ այդ մեծամտությունը, որը քաղաքականության մեջ կա, ժամանակից շուտ տեղ հասած երիտասարդի մոտ ընդգծված է: Ես չեմ ասում, որ երիտասարդը պիտի էտապներով, աստիճաններով, դպրոցով չանցնի, պարզապես ասում եմ, որ անհրաժեշտ է նորի մատուցումը, եւ ընդհանուր առմամբ այդ նորի կրողները մենք ունենք մեր շուրջ: Մենք 4-րդ նախագահի համար ունենք բազմաթիվ լավ թեկնածուներ, պարզապես պետք է հայտնաբերենք, մշակենք եւ առաջարկենք մեր հանրությանը:
-Մի քանի անուն կասե՞ք:
-Իրենք հրապարակի վրա են, քաղաքացիական նախաձեռնություններով, գիտական աշխատանքով, բնապահպանական առաքելություններով, իրավունքների պաշտպանությամբ են զբաղվում, իրենց երիտասարդական տարիքը կարող է տատանվել 25-ից մինչեւ 55 կամ 65:
Բայց կարեւոր է, որ պետությունը վերջապես ունենա այդ այլընտրանքը, ես դա տեսնում եմ ձեր կայքում, հրապարակում, եւ ես համոզված եմ, որ այդ անվանումների շարքը բնական գործընթացների արդյունքում ի հայտ կգա եւ կունենա մեր երկրի համար ժողովրդարավարական տրանսֆորմացիոն ազդեցություն:
Զրուցեց Դիանա Մարկոսյանը
